عسل؛ تجلی انرژی خورشیدی در تاریکی کندو

موضوعات : مقالات

عسل؛ تجلی انرژی خورشیدی در تاریکی کندو

نویسنده / مولف: امیر سلطان بیگی

تحصیلات / سمت: دانشجوی دکتری گیاهان دارویی و معطر دانشگاه چوکوراوا (ترکیه) / همکار پروژه تحقیقات گیاهان دارویی اتحادیه اروپا در ترکیه

زنبور عسل پس از مکیدن شیره گلها و گیاهان به وسیله خرطومش آن را به کیسه عسلی که در بطن دارد، برده و پس از اعمال تغییرات شیمیایی خاص، به مایعی خوشبو،‌ خوش طعم، شیرین، مقوی و نشاط ‌آور تبدیل و در سلولهای مومی منتظم که از پیش مهندسی کرده انبار می کند.

طبق تعریفی که از سوی اغلب صاحبنظران پذیرفته شده، عسل عبارت است از ترشح مواد قندی درختان و شهد گل نباتات که توسط زنبوران عسل جمع آوری شده، تغییر یافته و درون سلولهایشان ذخیره می‌شود. عسل در واقع تجلی انرژی خورشیدی در تاریکی کندو است. انرژی خورشیدی توسط گیاهان جذب و طی فرایندهای شیمیایی تبدیل به قندهای درون شهد می‌شود. زنبوران عسل با طبع عالی، شهد گیاهان را به آشیانه خویش برده و انرژی خورشیدی را همراه با دیگر عناصر طبیعت به عنوان عسل ذخیره می ‌کنند. زنبور عسل پس از مکیدن شیره گلها و گیاهان به وسیله خرطومش آن را به کیسه عسلی که در بطن دارد، برده و پس از اعمال تغییرات شیمیایی خاص، به مایعی خوشبو،‌ خوش طعم، شیرین، مقوی و نشاط ‌آور تبدیل و در سلولهای مومی منتظم که از پیش مهندسی کرده انبار می کند.

ارزش اقتصادی پرورش زنبور عسل

عسل، گرده، موم، بره موم، عسلک، ژله رویال و زهر، تولیدات اصلی کندوی زنبور‌عسل شمرده می شوند که حاصل تلاش زنبوران برای بقا در چرخه حیات است. هریک از این محصولات ضمن آنکه محل امرار معاش زنبورداران و افراد درگیر در فرآیند تولید به حساب می آید، در سیستم اقتصادی و صادرات کشورهای توسعه یافته جایگاه بارزی دارد. اما این صرفا جنبه ملموس و قابل مشاهده پرورش زنبور عسل است. اصولا ماموریت اختصاصی زنبوران عسل در طبیعت که به دقت و وسواس از عهده آن بر می آیند، عمل گرده افشانی گیاهان می باشد. زنبور‌عسل مهمترین حشره گرده افشان در اغلب مناطق گلدار جهان است.

بین نگرش کشاورزان کشورمان با کشورهای توسعه یافته در بحث گرده افشانی تفاوتهای کلیدی دیده می شود، از جمله اینکه در یکی از کشورها در سالهای اخیر به ازای هر کلنی زنبور عسل برای استقرار در مزارع و باغات، 70 دلار به زنبورداران پرداخت و در‌آمد حاصل از گرده افشانی به ازای هر کندو 176.6 دلار برآورد شده است، این در حالی است که کشاورزان ایرانی با اکراه پذیرای کلنیهای زنبوران عسل می شوند.

بیش از یک سوم غذای بشری وابسته به حضور زنبور عسل در طبیعت است. از این روست که اروپاییان زنبوران عسل را سومین حیوان اهلی ارزشمند به حساب می آورند.

موم نیز به عنوان محصول جانبی زنبوران عسل، امروزه از صنایع بهداشتی تا الکتریکی کاربردهای گوناگون دارد. با‌ وجود اینکه بدن بعضی از انسانها در برابر نیش زنبور عسل واکنش گاه مرگباری بروز می دهد، اما زهر این حشره امروزه تبدیل به استراتژیکترین تولید آن شده است که در صنایع داروسازی اهمیت بسیار دارد.

دیگر محصول گرانقیمت زنبوران عسل ژله رویال یا ژله شاهانه است که صرفا به مصرف ملکه می رسد. دلیل تفاوت بدن زنبوران کارگر (همگی ماده هستند) و ملکه، تغذیه ای ملکه از این خوراکی مقوی است. ژله رویال حاوی ویتامینهای متعددی بوده و در افزایش طول عمر و تقویت قوای انسان مؤثر است.

خواص دارویی عسل

خواص کیفی عسل بسته به نوع تغذیه و شرایط محیطی زنبوران متفاوت بوده و از شهد گلی به شهد گل دیگر تغییر می کند. البته نباید تغذیه مصنوعی زنبوران را با استفاده از شیره های توت، انگور، خرما و شربت شکر که امروزه متداول است از ذهن دور داشت. علیرغم تنوع گونه های گیاهی ایران، 75 درصد اراضی کشور را علفزارهای بسیار فقیر و بیابان تشکیل می دهد. عدم تناسب مراتع با تعداد کلنیهای موجود، عدم توجه به اصلاح نژاد زنبوران عسل بومی و مدیریت ناکارآمد سنتی کندوگاهها، سبب افت کارایی آن شده است. زنبورداران برای جبران هزینه های سرسام آور پرورش زنبور و پاسخ به نیاز داخلی، به ناچار به استفاده از تغذیه مصنوعی روی می آورند. با وجود تفاوت در کیفیت عسل خالص یا طبیعی و ناخالص (با تغذیه مصنوعی)، عسلی که از بطن زنبور‌عسل خارج شود ارزش تغذیه ای و دارویی خود را همچنان حفظ می کند. به عبارت دیگر عسلی که محصول کندو باشد و حتی در پرورش آن از شربت نیز استفاده شود، یک محصول غذایی سالم به شمار می رود.

علاوه بر اینکه پرورش زنبوران عسل از منابع شهد اختصاصی نظیر آویشن، شبدر، اقاقیا، آفتابگردان، مرکبات و ... و استحصال عسل آن، دارای خواص منحصر به فردی در درمان بیماریهاست، تاثیرات مهم و عمومی عسل را می توان بدین گونه شرح داد: تقویت قوای عمومی بدن به عنوان یک غذای کامل، درمان بیماریهای قلبی و عروقی، بیماریهای گوارشی و بخصوص زخمهای معده، درمان ضعف اعصاب، تقویت حافظه، افزایش هموگلوبین خون، پانسمان زخمها و سوختگیها، شادابی پوست و ... ./



  • نویسنده : mellifera
  • تاریخ : پنجشنبه 7 مهر ماه 1390
  • 2027 بازدید
  • 0 نظر